Artikuj

Duke përdorur Shqipërinë si rast studimor, ky artikull shqyrton se, në vend, ka nisur të shfaqet një diskutim kundër gjinisë, i lidhur ngushtë me rrjete mbarëbotërore, si dhe një mospërputhje mes mbrojtjes ligjore dhe realitetit të përditshëm. Gjithashtu, ai hedh dritë mbi rolin e rezistencës civile në rritje, si atë lokale ashtu edhe ndërkombëtare, e cila po lufton kundër kësaj zhbërjeje të demokracisë. Në përfundim, artikulli fton politikëbërësit, aktivistët dhe profesionistët e ligjit të rishqyrtojnë se çfarë po vihet me të vërtetë në rrezik. Lufta kundër lëvizjes antigjinore nuk ka të bëjë vetëm me mbrojtjen e të drejtave apo disa komuniteteve të caktuara, por është një angazhim demokratik ndaj dinjitetit njerëzor, autonomisë dhe barazisë. A mund të rrezikojmë ta trajtojmë këtë çështje si të dorës së dytë, kur pasojat e saj janë gjithçka tjetër përveçse të tilla?

Koncepti i komuniteteve të energjisë së rinovueshme (KER) është një koncept relativisht i ri, jo vetëm në Shqipëri, por në mbarë botën. Ligji shqiptar Nr. 24/2023 hodhi themelet e një kuadri ligjor që mbështet projektet e energjisë së rinovueshme, përfshirë edhe komunitetet energjetike. Përballë sfidave që shoqëria jonë po përballet, nga njëra anë për sigurimin e energjisë dhe, nga ana tjetër për ruajtjen e qëndrueshmërisë mjedisore, nismat e disa komuniteteve lokale për të prodhuar energji nga burime alternative, duket se janë zgjidhja. Por, a është Shqipëria gati për t’i inkurajuar dhe mbështetur këto nisma në nivel komuniteti?

Komunitetet e energjisë së rinovueshme (KER) janë nisma të lidhura ngushtësisht me territorin dhe zonat lokale ku ato marrin jetë. Roli i aktorëve të qeverisjes vendore, në veçanti i bashkive, është vendimtar për krijimin e një klime favorizuese. Kësisoj, ofrimi i mbështetjes institucionale, financiare dhe teknike nga ana e bashkive, krahas lehtësimit të procedurave burokratike, do të ndihmonte në krijimin dhe jetëgjatësinë e KER-eve.

Për ne, ekipin e hbs-së Tiranë, qëndrueshmëria mjedisore nuk është thjesht një vlerë që predikohet, por është guri i themelit që manifestohet në gjithçka që ne bëjmë. Besojmë se janë ndryshimet e vogla e të ndërgjegjshme ato që bëjnë diferencën. Andaj që veprimet tona të jenë në përputhje me vlerat tona, si një Fondacion i Gjelbër, ne kemi vënë në zbatim praktika, në dukje të thjeshta, por me ndikim për arritjen e objektivave tanë: pakësimin e mbetjeve dhe ruajtjen e burimeve.

Për t'u bërë operative, komunitetet e energjisë, në Shqipëri, hasin disa sfida të rëndësishme. Si mund të zhbllokohet potenciali i tyre për të marrë prej tyre përfitime, për të arritur demokraci energjetike dhe zhvillim lokal?

Komunitetet e energjisë së rinovueshme (KER) janë krijuar tashmë në shumë vende të Evropës, duke iu dhënë mundësi qytetarëve që jo vetëm të marrin pjesë aktive në sektorin e energjisë, por edhe të investojnë bashkërisht në kapacitete, të reja të cilat shfrytëzojnë energjinë diellore, të erës apo të ngrohjes. Ky artikull analizon përvojat e disa vendeve të Bashkimit Evropian në zhvillimin e komuniteteve të energjisë dhe, përmes një qasjeje krahasuese, synon të identifikojë mësimet e marra nga këto vende, të cilat mund të ndihmojnë në hartimin e politikave më efektive për nxitjen e këtyre komuniteteve në Shqipëri.

Teksa bota po ecën drejt një të ardhmeje me energji të qëndrueshme, angazhimi i publikut në nismat e energjisë së rinovueshme është një faktor kyç për arritjen e suksesit afatgjatë. Komunitetet e energjisë së rinovueshme (KER) ofrojnë një qasje të decentralizuar dhe demokratike për prodhimin dhe shpërndarjen e energjisë, pasi bëjnë të mundur që qytetarët, bizneset dhe autoritetet vendore të punojnë së bashku për menaxhimin e energjisë së rinovueshme. Megjithatë, zbatimi me sukses i KER-ve është në varësi të ndërgjegjësimit dhe pjesëmarrjes së publikut, në veçanti të grave dhe komuniteteve rurale që shpesh hasin pengesa për të pasur qasje në politikat e tranzicionit të energjisë ose për të marrë përfitime prej tyre.

Komunitetet e energjisë së rinovueshme (KER) janë shfaqur si mekanizma inovativë që fuqizojnë qytetarët, bashkitë dhe bizneset për të prodhuar, ndarë dhe konsumuar energji. Ndonëse BE-ja ka një kuadër të fortë rregullator për KER-et, Shqipëria mbetet në fazat e hershme. Megjithatë, me mbështetjen e duhur politike dhe angazhimin e aktorëve të interesit, KER-et kanë potencialin të nxisin decentralizimin e energjisë, të forcojnë sigurinë energjetike dhe të promovojnë zhvillimin ekonomik në nivel lokal.